Lees verder
Logopedisten Maren van Rijssen en Lizet van Ewijk doen onderzoek aan het Lectoraat Logopedie: Participatie door Communicatie van de Hogeschool Utrecht. Met hun afasie-interventie CommuniCare sleepten ze de Branco van Dantzigonderscheiding in de wacht.
Suus van Geffen

Het verhaal van Van Rijssen en Van Ewijk begint bij de signalen die ze steeds vaker krijgen van zorgverleners uit ziekenhuizen en andere zorginstellingen: die hadden moeite om op een goede manier zorg te bieden aan mensen met afasie. Hoog tijd om daar onderzoek naar te doen. Van Ewijk vroeg én kreeg subsidie, waarna Maren van Rijssen onder­zoek deed bij zeven zorginstellingen: waar lopen mensen met afasie tegenaan in communicatie met zorgverleners en andersom? Ook naasten kregen de vraag waaraan zij behoefte hadden. Het leidde tot CommuniCare, een interventie voor ziekenhuizen en revalidatiecentra waar zorgprofessionals werken met mensen met afasie. En tot de onderscheiding voor Van Rijssen en Van Ewijk.

Wat was jullie eerste reactie toen jullie hoorden dat jullie hadden gewonnen?

Van Rijssen: “Ik vind het een enorme eer. Daarnaast ben ik heel blij dat deze producten nu niet alleen bij de logopedisten terechtkomen, maar ook bij andere zorgverleners. Dat is de kers op de taart.”

Van Ewijk: “Ik werd gebeld op dezelfde dag dat ik een appje kreeg van een vriendin. Zij is mantelzorger voor haar man, hij heeft ernstige afasie. Ze appte: ‘ik maak me zo’n zorgen over hoe mensen die geen mantelzorger hebben in het ziekenhuis überhaupt een goede diagnose krijgen.’ Toen dacht ik: wij hebben iets in handen wat ons gaat helpen om daarmee verder te komen.”

Wat houdt CommuniCare in?

Van Rijssen: “CommuniCare is een brede interventie voor revalidatiecentra en ziekenhuizen. We trainen zorgverleners in de communicatie met mensen met afasie. Daarnaast hebben we producten ontwikkeld, zoals communicatiehulpmiddelen. Ook hebben we een e-learning voor zorgverleners en een digitaal informa­tiepunt voor naasten met duidelijke uitleg over afasie. Naast die training proberen we randvoorwaarden te creëren, zoals tijd voor coaching on the job, door logopedisten. Zij hebben een belangrijke rol in het coachen van hun collega-zorgverleners na de training.”

Van Ewijk:: “Logopedisten zijn gewend om één op één met een cliënt te werken. Dit vraagt andere vaardigheden van hen, namelijk: hun collega’s mede opleiden, zodat zij hun werk beter kunnen uitvoeren.”

Wordt CommuniCare al gebruikt in zorginstellingen?

Het wordt gebruikt in de zeven zorginstellingen die hebben meegedaan

Maren van Rijssen
Maren van Rijssen

Van Rijssen: “Ja, het wordt nog steeds gebruikt in de zeven zorginstellingen die hebben meegedaan. De logopedisten waren al heel lang op zoek naar een Communicatie Partner Training die in een Nederlandse setting is ontwikkeld. Ze zijn blij dat ze die tools nu hebben. De andere zorgverleners geven aan dat het heel fijn is om zowel vanuit de evidentie als vanuit de klinische lessen van de logopedist handvatten te krijgen voor communicatie met patiënten.”

Van Ewijk: “Wat er veel gebeurt bij mensen met afasie is dat er óver hen wordt gepraat. Dus de arts gaat al heel snel praten met de naaste. We horen nu terug, zowel van naasten als van mensen met afasie, dat het zo fijn is dat mensen met afasie bij het gesprek worden betrokken. Er wordt niet meer over óver hen gepraat, maar mét hen.”

De jury denkt dat CommuniCare ook voor andere doelgroepen geschikt is, zoals mensen die cognitief en talig beperkt zijn. Is dat mogelijk?

Van Ewijk: “Ja zeker, de kracht van CommuniCare is dat zo’n 70 procent van de interventie generiek is. Hoe kun je als organisatie en als zorgverlener de communicatie zodanig verbeteren dat je veel meer verbinding hebt met de ander en dus de boodschappen beter overkomen? Dan maakt het niet zo veel uit waardóór diegene tegenover je een communicatieprobleem heeft.”

Verwachten jullie dat CommuniCare bijdraagt aan een aan een kortere behandelduur of administratieve lastenverlichting?

Ik verwacht dat CommuniCare gaat bijdragen aan een kortere behandelduur

Lizet van Ewijk
Lizet van Ewijk

Van Ewijk: “Ik verwacht zeker dat CommuniCare gaat bijdragen aan een kortere behandelduur in de breed­ste zin. Ik denk dat mensen sneller op de juiste plek terechtkomen omdat de arts veel beter het goede gesprek kan voeren, waardoor veel duidelijker is waar iemand behoefte aan heeft, zoals een doorverwijzing naar de logopedist. Omdat er dus minder fouten wor­den gemaakt heb je minder rompslomp.”

Van Rijssen: “We verwachten ook dat de kwaliteit van de zorg gaat verbeteren, doordat mensen meer worden betrokken bij beslissingen en ze meer regie krijgen over hun eigen zorgtraject.”

Wat gaan jullie met de geldprijs doen?

Van Rijssen: “Dat is een hele leuke vraag, daar gaan we met elkaar over nadenken.”

Van Ewijk: “Ik zou het geld het liefst laten terugvloeien naar dit project. Maar los van het geldbedrag is de aandacht voor CommuniCare ook al geweldig.”

Eervolle vermelding voor LONT
De jury heeft een eervolle vermelding toegekend aan het Logopedisch Onderzoeksprotocol NT2 (LONT). Dit instrument brengt uitspraak- en verstaanbaarheids­problemen bij NT2-leerders vanaf ongeveer 12 jaar in kaart. De jury beschouwt LONT als een goed onder­bouwd en praktisch instrument, en is zeer te spreken over de kwaliteit van LONT en de bijbehorende e-lear­ning. De jury roemt ook de manier waarop LONT de problemen met uitspraak en verstaanbaarheid analy­seert én de effecten hiervan op de participatie. LONT verdient bekendheid in het werkveld, aldus de jury.

Beeld: Marieke Wijntjes